Werkende armen als flexikrachten
 Voor ‘werkende armen’ hebben we in Europa lang het Engelse working poor gebruikt. Ondertussen is ‘werkende armen’ ingeburgerd en dat heeft onder andere te maken met het feit dat de problemen van deze mensen sterk zijn toegenomen, net zoals hun aantal trouwens. Met ‘Voor jou tien anderen’ (***) schreef Will Tinnemans over deze beklagenswaardige groep.
Daarmee is Tinnemans trouwens niet aan zijn proefstuk. Zijn vorige boek ‘Onzeker bestaan’ had dezelfde thematiek, maar toen werkte hij het uit via interviews met mensen die in barslechte omstandigheden moeten werken. Nu gaat hij meer analytisch te werk: laagopgeleiden hebben het moeilijk in onze maatschappij. Ze zijn politiek onmondig, bereiken de publieke opinie niet en worden vooral op hun eigen zelfredzaamheid en verantwoordelijkheid gewezen. Voor hun rechten durven ze ook niet op te komen want ‘voor jou tien anderen’.
Tinnemans meent dat de laagopgeleiden een ‘cocktail van flexibilisering, globalisering en activerend marktbeleid’ zijn. Een combinatie die volgens hem maakt dat deze onderklasse onmogelijk uit de armoede en uitsluiting op eigen benen kan komen. Het discours van eigen verantwoordelijkheid zal dus niet helpen. Om deze funeste situatie om te buigen pleit de auteur voor solidariteitsmechanisme, die op verschillende niveaus moeten werken, gaande van bedrijven over werkgevers tot de overheid.
Belangrijker echter is zijn betoog om te dominante kapitalistische logica af te remmen. Alleen op die manier kan de schade beperkt worden. Hij pleit dus zeker niet voor een fundamentele kritiek op het kapitalistische systeem. Het gaat hem eerder om een soort terugkeer naar het Keynesiaanse model. Anders gezegd: een duidelijke inmenging van de staat om het kapitalistisch systeem te corrigeren waar nodig. Maar de vrije markt blijft wel een centrale rol spelen.
‘Voor jou tien anderen’ steunt steunt vooral op het werk van Hans Achterhuis (‘De utopie van de vrije markt’) en Tony Judt (‘Het land is moe’). Veel nieuws vertelt hij daarbij eigenlijk niet. Het lijkt zelfs alsof zijn dunne boekje een samenvatting is van deze standaardwerken. Anderzijds is het wel op een zeer toegankelijke manier geschreven en Tinnemans bouwt zijn betoog op heldere wijze op.
Dat Tinnemans het opneemt voor een groep die het steeds moeilijker krijgt in de samenleving is zeker toe te juichen. Jammer genoeg zijn zijn voorstellen veel te slap. De auteur wil absoluut geen terugkeer naar een ‘oppermachtige verzorgingstaat die de rol van de vrije markt terugdringt’. Verder hoopt hij er te komen door alle betrokken actoren het morele aspect van de werkende armen eigen te maken. Wij stellen ons daarbij ernstig de vraag of er in een vrijemarktlogica actoren bestaan, die morele aspecten in rekening nemen. Zal dit probleem opgelost worden als de vrije markt zelf niet in vraag wordt gesteld? Zijn we aan deze mensen, die uitgebuit worden, niet meer verschuldigd dan een aantal kleine, oppervlakkige veranderingen?
‘Voor jou tien anderen’ is een korte, inzichtelijke samenvatting van wat er misloopt met de laaggeschoolden en daar blijft het bij. Je zult er andere literatuur bij moeten halen voor een diepere analyse.
Bleri Lleshi
Uit: Cutting Edge 04-10-11
       
 |
