|
 De Standaard schrijft:
" Interview Marc Leemans, de nieuwe voorzitter van het ACV.
'We krijgen het moeilijk uitgelegd als vakbond.' De bekentenis van iemand die nog maar enkele weken voorzitter is van het ACV, de grootste vakbond van ons land. Zijn naam: Marc Leemans. Hij heeft nog maar negen dagen om de Belgen te overtuigen van het nut en het belang van een algemene staking.
'Eigenlijk heb ik het aan jullie te danken dat ik als nieuwe voorzitter van het ACV meteen geconfronteerd word met een crisissituatie', flapt Marc Leemans er meteen uit bij het begin van het gesprek.
Leemans is nog maar drie weken voorzitter van de christelijke vakbond en moet al de barricaden op. Op 30 januari is een algemene staking op til.
De voorzitterswissel bij het ACV was oorspronkelijk gepland voor medio 2011. Maar dat scenario liep in het honderd. Het plan van Luc Cortebeeck om half 2011 te vertrekken als ACV-voorzitter ging niet door nadat een mail via De Standaard in de openbaarheid was gekomen. Daarin kondigde Cortebeeck aan dat hij vervroegd zou vertrekken uit onvrede met de interne verdeeldheid binnen de christelijke vakbond. Al snel bleek dat het om een valse mail ging. Maar het concreet gevolg was wel het uitstel van de voorzitterswissel. Om de rust in de ACV-rangen te doen weerkeren.
'Ik ga ervan uit dat uw lijstje met vragen er heel anders zou hebben uitgezien, als we vorige zomer een gesprek zouden hebben gevoerd', voorspelt Leemans als hij het papier vol vragen ziet verschijnen.
De kersverse ACV-voorzitter kan moeilijk verstoppen dat hij er tijdens zijn eerste interview met DeStandaard alles aan zal doen om de algemene staking die België op 30 januari treft, te verdedigen. Omdat hij zich heel goed realiseert dat die actie de vakbonden nog wat minder populair zal maken bij het grote publiek.
U bent nog maar een paar weken ACV-voorzitter en u roept al mee op tot een algemene staking. Vreest u niet meteen als stakingsvoorzitter door het leven te gaan?
'Het is niet uit te sluiten dat sommigen mij zo zullen noemen. Maar bij het ACV is het niet aan de voorzitter om te beslissen of er al dan niet gestaakt wordt. Het zijn alle centrales en verbonden van het ACV samen die al dan niet het licht op groen zetten. Deze week (dinsdag 17 januari, red.) hebben we een stand van zaken gemaakt van het overleg met de regering. Het besluit was dat de regering onvoldoende werk heeft gemaakt van het nochtans beloofde overleg over haar socio-economische maatregelen. Ze hebben nochtans meer dan genoeg tijd gehad om ons aan te spreken. Ik denk dat het nog nooit is gebeurd dat we twee maand op voorhand waarschuwen voor een mogelijke staking. Het was ons signaal om de regering duidelijk te maken dat we het overleg over hun voorstellen alle kansen wilden geven.'
Waarom staakten de overheidsbonden dan al in december?
'Ik weet dat de buitenwereld het niet begrijpt, maar de ACV-confederatie is niet betrokken geweest bij de organisatie van deze staking. De overheidsbonden hebben dat autonoom beslist. Ik versta hun onvrede wel. De politieke communicatie van de minister van Pensioenen, Vincent Van Quickenborne, heeft ook mij zeer gestoord.'
De filterblokkades, spoormannen die een stakingsdag uitbreiden tot een stakingsweek, het bezetten van op- en afritten van autosnelwegen tijdens deze staking zetten alvast heel wat kwaad bloed.
'Dat is niet onze manier van doen. Het ordewoord bij het ACV is dat we op 30 januari actievoeren op de werkvloer. Dus niet op autosnelwegen of aan de toegangen naar industrieparken. Voorts stel ik vast dat de niet geplande acties bij het spoor vaak plaatsvinden in een bepaalde regio en uitgaan van militanten van een bepaalde vakbond.'
Vreest u niet dat de algemene staking op weinig begrip zal kunnen rekenen? Staken omdat er nog geen overleg heeft plaatsgevonden of omdat jullie vrezen dat er een indexsprong komt. Vindt u dat overtuigende argumenten?
'Ik geef toe dat de vakbonden geconfronteerd worden met de grote druk van de publieke opinie. We hebben het moeilijk om uit te leggen waarom we gaan staken. Maar we moeten ook de kans krijgen om de publieke opinie uit te leggen hoe het volledige plaatje eruitziet. Weet je wanneer we het wel mogelijk uitleggen? Als het overleg met de werkgevers of met de overheid is mislukt.'
Leg dan eens uit waarom u zich zo stoort aan het gebrek aan overleg?
'Weet je waar het schoentje wringt? Elio Di Rupo belooft ons almaar dat we nog betrokken worden bij de uitwerking van de sociaal-economische maatregelen. Maar er is niemand in de regering die er werk van maakt. We hebben maar zitten wachten op iets dat niet is gekomen. Op 9 januari was er nog altijd geen datum voor een eerste overlegronde. We hebben dan nog maar eens aangedrongen. En dan komen ze met een voorstel voor de dag om op 17 januari een eerste echte overlegronde te organiseren. Terwijl wij al weken zeggen dat we half januari de resultaten van het overleg zouden beoordelen.'
'Mijn vaststelling: de regering is bijzonder snel in het nemen van maatregelen, maar lijkt niet geïnteresseerd om snel werk te maken van overleg over dergelijke maatregelen met de betrokken partijen. En mijn tweede vaststelling: van beloften en verklaringen van ministers koop je geen brood meer. Dat we dan argwanend worden, is toch niet verwonderlijk.'
U klaagt over het gebrek aan overleg, maar de sociale partners hebben eerder wel de kans gemist om zelf voorstellen te doen naar aanleiding van de evaluatie van het Generatiepact.
'Ik hoor het u al zeggen. Het is uw eigen schuld. We hebben vorig jaar gedurende verscheidene weken geprobeerd om samen met de werkgevers tegen begin oktober voorstellen uit te werken. Maar voor de werkgevers ging het nooit ver genoeg en uiteindelijk hebben zij de stekker uit het overleg getrokken.'
'Misschien met voorbedachten rade. De regeringsonderhandelingen waren volop bezig. Ze waren wellicht van mening dat ze door te lobbyen bij de regeringsonderhandelaars het laken naar zich toe konden halen. Ik moet toegeven dat hun aanpak zeer succesvol is geweest. Het heeft geresulteerd in een regeerakkoord dat zeer onevenwichtig is en vooral de belangen van de werknemers treft.'
Welke regeringsmaatregel stoort u het meest?
'Ik maak geen rangschikking. Zowel wie werkt, of ze nu jong zijn of iets ouder, als wie een uitkering krijgt, wordt zwaar getroffen door de regeringsmaatregelen. Neem de verlaging van de werkloosheidsuitkering na verloop van tijd tot op het niveau van het leefloon. Voor een gezin is dat 1.068 euro per maand. Voor een alleenstaande 898 euro. We hebben eens becijferd over hoeveel gezinnen het gaat. De regering duwt met deze maatregel in de komende periode ruim 200.000 personen onder de armoedegrens. Als je zoveel mensen op zo'n manier naar de rand van de klip duwt, dan kunnen er vreemde dingen gebeuren.'
'Vanuit de liberale hoek hoor je dan dat het hen zal aanzetten om meer inspanningen te leveren om opnieuw aan werk te geraken. Ik geloof daar niet in. Het zal integendeel verpaupering in de hand werken. En het gaat niet alleen over uitkeringstrekkers, ook mensen met een laag loon krijgen het moeilijk om uit de armoede te blijven. Dat merk je ook bij kleine zelfstandigen en boeren.'
'Het sociaal-economische luik van het regeerprogramma van Di Rupo I is zeer onevenwichtig en heeft volgens mij zelfs geen maatschappelijk draagvlak. Dat we in een crisis zitten, weten we ook wel. En dat alle inkomens een bijdrage moeten leveren en dat we wat langer zullen moeten werken, beseffen we ook.'
'Het grote probleem is dat de overheid nu vooral de werkenden en degenen die een vervangingsinkomen hebben, aanpakt, terwijl andere groepen veel minder last hebben van de besparingswoede. Ik denk aan multinationals, de grote vermogens, de grootverdieners... De regering slaagt er zelfs niet in om een symbolische maatregel te nemen zoals in business vliegen iets duurder maken. De werkloosheidsuitkeringen tot onder de armoedegrens duwen, daar slaagt ze wel in. Dat maakt ons ongerust maar ook woedend.'
Uw vakbond was wel de enige die de voorbije weken het uitkeren van een bonus aan kaderleden van Dexia Holding verdedigde.
'Ik kant mij vierkant tegen het uitkeren van bonussen en heb persoonlijk heel veel moeite met wat er bij Dexia Holding is gebeurd. We hebben daar iets moeten repareren wat eigenlijk niet meer te repareren was.'
'Maar een zaak moet wel duidelijk worden gesteld. De vakbonden zijn nooit betrokken geweest bij de vastlegging van de loonstructuur van de kaderleden bij Dexia Holding. Individuele arbeidscontracten waarbij het grootste deel van het loon variabel is, zijn daar al vele jaren de praktijk. Toen het opeens slecht ging, werd het variabele gedeelte natuurlijk ook zonder enig overleg met de betrokken werknemers geschrapt. Dan kijkt iedereen opeens naar de vakbond. Die moet dan helpen om te vermijden dat de bank leegloopt. Ik vraag me overigens af of ook bij andere banken dergelijke loonafspraken achter de gordijnen schering en inslag zijn. Zo ja, dan begin ik mij zeer serieuze vragen te stellen over het bezoldigingsbeleid in de financiële sector.'
De vakbonden krijgen ook het verwijt dat ze alleen opkomen voor de oudere werknemers en de voorrechten die ze hebben.
'Dat is een totaal verkeerde voorstelling van zaken. Het ACV telt 1,7 miljoen leden onder wie heel wat jonge werknemers. Als je eens wist hoeveel werk we stoppen in het helpen van jongeren die van de ene in de andere uitzendjob terechtkomen.'
'Ik verzet me met hand en tand tegen de poging om er een generatieconflict van te maken met langs de ene kant de zogenaamde oudere bevoorrechte werknemers en aan de andere kant de jongeren die voor het in stand houden van al die voorrechten moeten opdraaien.'
'En wat het langer werken betreft: het ACV zegt allang dat dit onvermijdelijk is. Ik vind dat ook wel eens de vraag aan de werkgevers mag worden gesteld of ze echt bereid zijn om oudere werknemers langer aan het werk te houden. Als ik in een recente studie van SD Worx lees dat werkgevers al een leeftijdsgrens van 40jaar gebruiken om iemand te klasseren als oudere werknemer, dan stel ik me grote vragen over hun wil om nog te investeren in werknemers als ze die kaap hebben gerond.'
De kritiek is dat de vakbonden verstard zijn.
'De mensen staan er niet bij stil dat ze een goed inkomen hebben. Dat we een sociale zekerheid hebben die hen beschermt bij een ongeval of als ze oud zijn. Dat hun kinderen kansen krijgen dankzij studiebeurzen.'
'Iedereen beschouwt die dingen als een vanzelfsprekendheid en iets dat altijd zo zal blijven. En dat ze de vakbonden daarvoor niet nodig hebben. Ze zitten er volledig naast. Weet je wat er gebeurt als geen vakbonden meer in ons land zouden zijn? Dan zullen in één generatie heel wat van die rechten op de helling worden gezet of gewoonweg worden afgebroken. Zonder vakbonden verdwijnt de welvaartsstaat.'
'Weet je waarom ik er wel bij stil sta? Omdat ik een product ben van de sociale welvaartsstaat. Ik kom uit een kroostrijk gezin en ben de oudste van zeven. Mijn vader was autobuschauffeur en enige kostwinner. Op zijn vijftigste kreeg hij kanker en kon hij niet meer werken. Kinderbijslag, studiebeurzen, sociale zekerheid. Ieder van ons heeft daar veel aan te danken. En ze realiseren het zich misschien niet altijd, maar ook de jongeren van vandaag plukken er de vruchten van.'
Kunt u na de staatswaarborg voor de Arco-coöperanten nog wel hard op tafel slaan bij de regering?
'Die waarborg is tijdens de financiële crisis van 2008 gegeven aan alle houders van een zicht- en een spaarrekening en tegelijk ook aan de coöperanten. De problemen bij Dexia zijn niet veroorzaakt door een minderheidsaandeelhouder zoals Arco, maar door het management. Die laatsten hebben verkeerde keuzen gemaakt. Arco heeft er destijds voor gekozen om te investeren in een financiële groep die zich had toegelegd op de financiering van lokale overheden en non-profitactiviteiten en op bankdiensten voor de gewone man of vrouw in de straat. Dat waren toch twee zeer lovenswaardige activiteiten. Het probleem is dat dit beeld niet bleek te stroken met de realiteit bij Dexia. Arco is in een financiële jungle terechtgekomen waar ze helemaal geen vat op had.'
Het ACV komt wel goed weg door deze staatswaarborg.
'Onderschat het effect van het debacle van Arco op het ACV niet. Het is een zware financiële tegenslag. We hebben zeer veel geld verloren. Een groot deel van onze reserves en de financiële opbrengst die dat opleverde, zijn weg. We hebben ook afstand gedaan van eventuele opbrengsten die voortvloeien uit de vereffening van Arco. Omdat we willen dat de prioriteit ligt op de vergoeding van de coöperanten.'
'Om de verliezen op te vangen, moeten we binnen het ACV heel goed gaan nadenken hoe we de nog beschikbare middelen besteden. We moeten op een andere manier gaan werken. We gaan onze werking en structuren moeten aanpassen.'
Wat betekent dat concreet?
'Er zijn nog geen concrete plannen.'
Er wordt gezegd dat u minder diplomatisch bent dan uw voorganger Luc Cortebeeck. Hoe kijkt u daartegen aan?
'U bent aan het verkeerde adres als u de vergelijking Leemans-Cortebeeck wilt maken. Zoiets vraag je beter aan de andere vakbonden of de werkgevers. Ik kan u verzekeren dat mijn aanpak geen stijlbreuk zal betekenen. Noem het maar een stijlevolutie.'
'Ik zal altijd diplomatisch en constructief zijn, maar tegelijk hou ik van klare taal. Overleg tussen sociale partners is gebaat met duidelijke taal van alle betrokken partijen. Chinese omschrijvingen ga je van mij niet horen.'
Is dat dan het verschil met Cortebeeck?
'Voor zover ik weet is Luc de Chinese taal niet machtig. En ik weet uit ervaring dat Luc Cortebeeck een zeer strijdvaardige voorzitter is geweest.'
Van Cortebeeck was geweten dat hij en zijn tegenhanger bij het ABVV, Rudy De Leeuw, niet op dezelfde golflengte zaten. Komt u beter overeen met De Leeuw?
'Aan zo'n vergelijking waag ik me niet.'
In mei vinden er sociale verkiezingen plaats. Vreest u niet voor een syndicaal opbod? En dat de uitslag een populariteitspoll wordt voor de nieuwe ACV-voorzitter?
'Mijn hoop is dat de komende weken en maanden de vakbonden de sociale verkiezingen in een serene sfeer laten verlopen. Het ACV houdt zich alvast ver van syndicaal opbod. Het gaat er in de eerste plaats om dat er in de bedrijven gestemd wordt op werknemers die de kwaliteiten hebben om de belangen van hun collega's op de werkvloer te verdedigen.'
Het viel me bij de voorbereiding van dit gesprek op dat u de voorbije jaren uitsluitend in de schijnwerper loopt als vakbondsman...
'...en dat zal zo blijven. U gaat mij ook in de toekomst niet in de boekskes zien verschijnen. Het enige wat telt voor mij is beoordeeld te worden op mijn werk als vakbondstopman. Trouwens, als je de deur voor de boekskes eenmaal openzet, krijg je ze daarna niet meer dicht.'
'Het enige wat u mag weten, is dat ik een vrouw heb en drie kinderen en dat we zeer gelukkig samenleven. En dat ik tijdens mijn jaarlijkse congé een lezer ben die in sneltreinvaart fictieboeken met een historisch tintje verslindt. En als u nog meer wil weten, dan zult u het moeten doen met een uiterst kort antwoord. So what? (lacht)'
Bron: DS 21/01/12
 |
